Views

    - Number crunching, 19,314 views
    - Lessen van de Fyra, ..., 19,238 views
    - Nagekomen bericht, 17,335 views
    - Eerste hypothese ove..., 17,200 views
    - Welles – nietes, 17,142 views
    - De economie van de z..., 17,097 views
    - Gemopper, 17,049 views
    - Door rood, 16,909 views
    - Brussel en Breukelen, 15,139 views
    - Dealing with turf wa..., 14,885 views

Disclaimer

De meningen ge-uit door medewerkers en studenten van de TU Delft en de commentaren die zijn gegeven reflecteren niet perse de mening(en) van de TU Delft. De TU Delft is dan ook niet verantwoordelijk voor de inhoud van hetgeen op de TU Delft weblogs zichtbaar is. Wel vindt de TU Delft het belangrijk - en ook waarde toevoegend - dat medewerkers en studenten op deze, door de TU Delft gefaciliteerde, omgeving hun mening kunnen geven.

Number crunching

Voor op het FD stond een artikel dat aangaf dat de kosten van bus, tram en metro verdubbeld waren van 2004 tot 2011. Het was gebaseerd op een discussieartikel van SEO. Dat discussieartikel constateert een enorme stijging in de brede doel uitkering (BDU), geld dat het rijk overmaakt aan decentrale overheden voor mobiliteitsakkefietjes. En ook in de databank van het CBS zag SEO een getal dat “Baten en lasten op de functie vervoer” (BLFV)  heet op de provinciale begrotingen stijgen van 438 miljoen in 2005 naar 814 miljoen in 2011. Twee keer dubbel, dus het zal wel waar zijn.

Laat ik er een twee cijfers tegenover zetten. In 2004 geeft de Rijksbegroting aan dat de subsidie voor regionaal openbaar vervoer in 2003 nog 1308 miljoen was. De begrotingen van de decentrale overheden geven (na een avondje spitten) aan dat de overheden nu 1470 miljoen uitgeven aan subsidies voor vervoersconcessies (zie onder). Als je daar 8 procent inflatie bij neemt blijft er van een mogelijke verdubbeling niets over.

Wat is er aan de hand?

SEO wil weten hoeveel geld de decentrale overheen uitgeven aan exploitatiesubsidies voor meerdere jaren. Die gegevens zijn niet makkelijk te vinden. Er zijn twee kandidaten in de grote databases, klaar om nummers te crunchen. Alle decentrale overheden krijgen van het rijk de BDU. Probleem is, dat geld is niet alleen voor openbaar vervoer, laat staan alleen voor openbaar-vervoerexploitatie. Het CBS heeft een cijfer dat meer op exploitatiesubsidie lijkt, de BLFV, maar dat cijfer is alleen bekend voor provincies, niet voor stadsregio’s die ook geld aan openbaar-vervoerexploitatie spenderen. De onderzoekers van SEO passen een slimme rekentruck toe in hun poging het precieze getal te benaderen.* Hun conclucie:  in totaal is de BLFV voor alle vervoersautoriteiten samen 946 miljoen in 2004 en  1939 miljoen in 2011. Een mooie rekentruck om met beperkte gegevens toch uitspraken te kunnen doen. En die uitspraken die liegen er niet om. Twee keer zoveel geld betekent dat elke reizigerkilometer 71% duurder is geworden.

Dat is niet in lijn is met de ervaring van menig vervoersauthoriteit. Die weet dat hij minder betaalt per buskilometer. Waar zou hem het verschil tussen de ervaring van vervoersautoriteiten en de conclusies van het SEO zitten? Ik richt me op de omvang van de subsidie, de kern van het argument van SEO is tenslotte dat die subsidie zo hard is toegenomen.

SEO lijkt zich niet verdiept te hebben in de werkelijkheid achter de cijfers. Hoe begrotingen werken en hoe het CBS cijfers fabriceert.

SEO neemt aan dat wat het CBS cijfer BLFV overeenkomt met de exploitatiesubsidie. Het CBS geeft aan dat het wel met name hierom gaat, maar de crux ligt natuurlijk in hoeveel dat “met name” is. Welk deel exploitatie is zegt het CBS niet. In de eigen beschrijving geeft het CBS aan dat ook de (regionale) luchtvaart in dit begrotingsitem is opgenomen. Dat lijkt me in ieder geval geen exploitatiesubsidie openbaar vervoer. Conclusie: de aanname van SEO, dat BLFV de exploitatiesubsidie is, is wankel.

De SEO onderzoekers geven aan dat over de echte exploitatiesubsidies geen gegevens in het publieke domein beschikbaar zijn. De begrotingen van de provincies en stadsregio’s zijn echter openbaar. Het is een avondje spitten maar dan kan je de volgende tabel produceren met exploitatiesubsiedies in 2012.

Regio Totaal subsidie OV exploitatie 2012*
Groningen en Drenthe € 110.247.000
Fryslan € 47.028.000
Overijssel € 45.101.000
Gelderland € 90.070.000
Flevoland € 33.208.000
Utrecht € 30.737.000
Noord-Holland € 50.025.000
Zuid-Holland € 90.031.000
Zeeland € 17.454.000
Noord-Brabant € 99.700.000
Limburg € 58.460.000
Provincies € 672.061.000
SRA € 268.869.100
TWT € 45.299.900
KAN € 55.903.000
SRE*** € 56.571.289
SRR € 149.387.000
HGL € 174.240.500
BRU € 48.516.000
Stadsregio’s € 798.786.789
Totaal € 1.470.847.789
* als er in de begroting sprake is van een eenduidig bedrag voor exploitatie openbaar vervoer is dat genomen, anders de overkoepelende categorie (openbaar vervoer of zelfs mobiliteit) Uitzondering is Zeeland. Hiervoor zijn gegevens uit 2010 gebruikt.

Om het totaal hierboven in perspectief te zetten: in 2004 geeft de Rijksbegroting aan dat de subsidie voor regionaal openbaar vervoer in 2003 nog 1308 miljoen was. Als je dat vergelijkt met de 1470 miljoen uit de begrotingen van de decentrale overheden voor 2012 en je neemt daar 8 procent inflatie bij blijft er van het SEO argument niets over. Dat is trouwens ook een versimpeling die de realiteit geweld aan doet.

Op basis van BLFV van CBS zou SEO schatten dat de provincies in 2012 814 miljoen aan exploitiesubsidies hadden verstrekt. In hun eigen begrotingen zeggen de provincies 672 miljoen te hebben betaald (inclusief de complete mobiliteitsbegroting van Overijssel). Zo zegt Limburg in 2012 58,5 miljoen te hebben gespendeerd aan subsidie voor openbaar vervoer, het CBS (en dus SEO) cijfer is 88,9 miljoen. Soms geven de eigen begrotingen aan juist meer aan openbaar vervoer te hebben uitgegeven dan het CBS cijfer. Groningen en Drenthe geven zelf aan in 2012 110 miljoen te hebben uitgegeven, in de CBS cijfers is het 79,5 miljoen. Maar in totaal is het CBS cijfer voor vervoer in 2012  21 procent te hoog. (zie mijn aanvullende opmerking hierover in “Nagekomen berichten”)

Wat is er dan aan de hand? Want de BDU groeide tussen 2005 en 2007 stevig, maar waarom eigelijk? Het zou te maken kunnen hebben met het feit dat begrotingsitems verhuizen van de rijksbegroting naar de BDU, de kern van decentralisatie. De decentrale overheden krijgen meer geld voor openbaar vervoer, maar ook meer taken. SEO telt dat geld niet mee in de situatie in 2004. Wel in de 2011 situatie, omdat het dat op de provinciale begroting is beland. Zo werden in die periode een aantal spoorlijnen gedecentraliseerd. In 2005 staan die lijnen nog voor 200 miljoen op de begroting van Verkeer en Waterstaat. In 2007 is dat nog 65 miljoen. Die stonden eerst op een apart begrotingsitem bij Verkeer en Waterstaat, maar daarna in het BDU fonds. Andere items zijn investeringen voor een veiliger weg. Ook die gingen via de BDU. Als die door de jaren zijn gegroeid is de aanname van SEO dat de BDU een goed proxy is incorrect.

Je kan discussiëren over welke kosten allemaal meetellen bij een voor-na analyse. Wat doe je in een dergelijke analyse met de bureaukosten van vervoersautoriteiten? Wat doe je infrastructuurinvesteringen voor openbaar vervoer die vroeger door het rijk werden betaald en nu door de decentrale overheid? Wat doe je met de tijdelijke kosten voor de OV-chipkaart die ook vanuit de BDU werden betaald? Wat doe je met kosten voor schonere bussen? Wat met kosten voor toezichthouders? Allemaal lastig. Maar zaken “voor” niet meetellen op de rijksbegroting en “na” wel meetellen op de decentrale begroting maakt de analyse scheef. En dan kom je tot wonderlijke conclusies.

Dus, is het openbaar vervoer twee keer zo duur geworden? Nee. Er is geschoven met geld van rijks- naar decentrale begrotingen. Ja. Geven we nu dan meer of minder uit aan openbaar vervoer? Vast wel wat meer. Decentrale overheden zijn namelijk nogal enthousiast over openbaar vervoer en bereid er geld in te steken. Maar als je wilt weten hoeveel meer moet je eerst kiezen wat je “voor” en “na” meetelt. Het antwoord daar erg afhankelijk van.

Kreeg SEO toch de discussie die ze wilden.

*De SEO onderzoekers stellen vast dat de BDU/BLFV voor de provincies alleen 84,2 procent is, gemiddeld over de jaren. De onderzoekers nemen aan dat dat voor de stadsregio’s ook wel zo zal zijn. (De VNG is het trouwens niet met hen eens en komt in een rapport van NEA tot 62,5.) Nu kunnen de SEO onderzoekers een schatting maken van de van de BFLV voor alle vervoersautoriteiten. Met als conclusie dat de provincies in 2010 812 miljoen (402 miljoen in 2004) uitgaven aan openbaar vervoer exploitatiesubsidies en de stadsregio’s 1127 miljoen (544 miljoen in 2004). Samen 1939 miljoen subsidie. De reizigers geeft trouwens 811 miljoen (552 miljoen in 2004) aan het openbaar vervoer. En het vervoer verdubbelde zeker niet.

**Uit de begrotingen van 2013 heb ik de kosten voor exploitatie openbaar vervoer in 2012 gehaald. Sommigen geven het per concessie (BRU, Stadsregio Amsterdam), anderen voor exploitatie in de hele regio, weer anderen alleen als begrotingsitem openbaar vervoer (inclusief andere zaken dan exploitatie). Een enkeling een begrotingsitem (RT) voor mobiliteit als geheel of fysieke leefomgeving als geheel (SRE). Dat betekent dat de in de tabel genoemde cijfers ook al verder gaan dan exploitatie, voor Twente en SRE zit zelfs de hele mobiliteitsbegroting er in. Van Zeeland vond ik geen begroting 2013, maar wel een brochure die aangaf wat ze in 2010 aan subsidie aan de vervoerder betaalden. Ik heb in de tabel steeds het meest granulaire getal gebruikt. Dat benadert het meest hoeveel de vervoersauthoriteit aan subsidie betaalt aan de vervoerder.

*** Voor SRE was eerst een vekeerd cijfer weergegeven. Dit is gecorrigeerd.

Be Sociable, Share!

Comments are closed.

© 2011 TU Delft